Majątek spółki a odpowiedzialność zarządu

Kapitał zakładowy nie wyznacza limitu odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. Sprawdź, ile wierzyciel mógł odzyskać z majątku spółki i co bilans oznacza dla zarządu.

Zabudowa przemysłowaFot. Ryan Parker / Unsplash

Spis treści poradnika

Aktywa w bilansie a art. 233, 299 i 586 Wybór ścieżki według dokumentu Kapitał w KRS i wkłady Art. 233, 299 i 586 obok siebie Przykład spółki z dwoma dostawcami Próg straty z art. 233 k.s.h. Data niewypłacalności Majątek wskazany w egzekucji Maszyny i magazyn Hala z hipoteką Program, marka i licencje Należność od odbiorcy Wpłata wspólnika i konwersja pożyczki Wyliczenie szkody Art. 586 k.s.h. i niezłożenie wniosku Orzeczenia SN Pytania z dokumentów Sprawdź wynik przykładu modelowego Podstawy prawne i źródła

Od aktywów w bilansie do decyzji zarządu. Co zmienia się przy art. 233, 299 i 586 k.s.h.?

Otwórz bilans po obu stronach. W aktywach znajdziesz m.in. należność od klienta, maszynę i nabyte prawa do programu. W pasywach znajdziesz kapitał zakładowy oraz pozostałe składniki kapitału własnego. Przy art. 233 prześledź, czy korekta wartości aktywa zmienia stratę wykazaną w bilansie. Przy art. 299 ustal, ile z tego aktywa mógł odzyskać konkretny wierzyciel. Przy art. 586 odtwórz, co stan aktywów i zobowiązań mówił o niewypłacalności, kiedy powstał obowiązek zgłoszenia wniosku i jak zachowała się osoba zobowiązana.

Jak czytać tę samą pozycję aktywów przy trzech przepisach k.s.h.
Aktywo i dokumentArt. 233: strata i zgromadzenieArt. 299: zaspokojenie wierzycielaArt. 586: termin i zachowanie osoby
Należność od klienta. Faktura, reklamacja i historia wpłatSprawdź podstawę odpisu aktualizującego i jego wpływ na wynik oraz stratę w bilansie.Ustal, jaka część była ściągalna w badanej dacie, komu przysługiwała i ile można było uzyskać po kosztach.Odtwórz datę odmowy zapłaty, jej wpływ na możliwość regulowania długów oraz kiedy zarząd otrzymał tę wiadomość.
Maszyna z zastawem. Karta środka, dokument zastawu i saldo bankuSprawdź amortyzację i przesłanki utraty wartości. Sam wpis zastawu nie określa wysokości straty.Z ceny możliwej do uzyskania przejdź do podziału. Ustal koszty, pierwszeństwo i kwotę dla badanego wierzyciela.Sprawdź, czy i kiedy sprzedaż mogła przynieść spółce dostępne środki. Zestaw ten termin z zaległymi płatnościami.
Oprogramowanie. Umowa z twórcą, licencja i oferta kupującegoUstal z księgowością, jak ograniczenie dalszego wykorzystania programu wpływa na jego wycenę i wynik okresu.Sprawdź, które prawa spółka może przenieść i czy oferta obejmuje dokładnie ten zakres.Jeżeli ratunek oparto na sprzedaży praw, odszukaj warunki i datę oferty. Ustal, kiedy zarząd dowiedział się o przeszkodzie i jak zweryfikował plan spłat.

Jak odpis na należność zmienia stratę z art. 233 k.s.h.? Przykład 50 000 zł

Przykład modelowy. Spółka wykazuje należność 150 000 zł i stratę 260 000 zł. Kapitał zakładowy wynosi 500 000 zł, zapasowy 40 000 zł, a rezerwowych brak. Po sprawdzeniu dokumentów spółka ujmuje uzasadniony odpis 50 000 zł obciążający wynik tego okresu. Dla przejrzystości pomijamy skutki podatkowe i zakładamy brak innych zmian.

  1. Bilans i art. 233. Wartość należności w aktywach spada do 100 000 zł, a strata rośnie do 310 000 zł. Próg wynosi nadal 290 000 zł (40 000 + połowa z 500 000). Przed odpisem strata była o 30 000 zł poniżej progu, po odpisie przewyższa go o 20 000 zł. Jeżeli taki wynik pokazuje bilans sporządzony przez zarząd, powstaje obowiązek niezwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników w sprawie dalszego istnienia spółki.
  2. Egzekucja i art. 299. Odpis sam nie umarza długu klienta. Jeżeli później spółka odzyskała z faktury 70 000 zł, sprawdź datę, rachunek odbiorcy i dalsze rozliczenie. Kwota 100 000 zł z bilansu nie wskazuje jeszcze, ile przypadło powodowi. Przy zarzucie braku szkody trzeba osobno ustalić możliwy odzysk na właściwą wcześniejszą datę.
  3. Niewypłacalność i art. 586. Zaksięgowanie odpisu nie powoduje wypływu 50 000 zł z rachunku. Jeżeli klient zapowiedział brak zapłaty miesiąc wcześniej, zbadaj już tamten okres: jakie długi były wymagalne, ile gotówki było dostępne i kto otrzymał odmowę. Osobno oceń majątkową podstawę niewypłacalności. Data księgowania sama nie wyznacza początku terminu na wniosek ani nie przesądza umyślności zaniechania.

Ustawa o rachunkowości, art. 35b · Kodeks spółek handlowych, art. 233, 299 i 586 · Prawo upadłościowe, art. 11 i 21.

Drzewo decyzji. Który dokument masz przed sobą?

Otwórz odpowiedni wiersz i wybierz opis pasujący do dokumentów spółki. Jeśli masz jednocześnie bilans ze stratą i zaległe faktury, przejdź obie ścieżki.

Mam pozew przeciwko członkowi zarządu

Co w pozwie wymaga wyjaśnienia?

  • Wierzyciel twierdzi, że spółka nie miała majątku. Odszukaj w aktach wynik czynności dotyczących konkretnej rzeczy lub prawa. Zestaw datę, właściciela i obciążenia. Sprawdź, co rzeczywiście objęła egzekucja.
  • Znam wynik egzekucji, ale sporna jest kwota szkody. Dla tej samej wierzytelności przygotuj kwotę faktycznie odzyskaną i kwotę możliwą do odzyskania przy właściwej reakcji. Jeśli dług powstał później, sprawdź najpierw, czy powstałby w ogóle. Porównaj oba warianty zaspokojenia.
Mam bilans ze stratą

Czy strata przekracza sumę kapitału zapasowego, rezerwowych i połowy zakładowego?

Mam wykaz zaległych faktur

Czy spodziewany wpływ można już wykorzystać do zapłaty?

  • Pieniądze są na rachunku. Porównaj dostępne saldo z pełną listą wymagalnych płatności. Zaznacz blokady i wydatki przypadające tego samego dnia. Zobacz rozliczenie na przykładzie dwóch dostawców.
  • Czekamy na klienta, który kwestionuje część faktury. Oddziel kwotę przyjętą przez klienta, sporną i już zapłaconą. Do każdej przypisz dowód i datę. Przy zaległościach odtwórz również wcześniejsze płatności. Ustal, ile z należności można odzyskać.
Mam spis maszyn, zapasów lub praw

Co spółka może zaoferować nabywcy?

  • Własną rzecz, np. prasę. Połącz numer seryjny z dowodem własności. Jeżeli wierzyciel ma zastaw, sprawdź saldo zabezpieczonego długu i faktyczny podział ceny. Policz, komu przypadła cena sprzedaży.
  • Spółka używa rzeczy lub programu na podstawie umowy. Przy leasingu ustal właściciela i warunki wykupu. Przy licencji odszukaj postanowienie o przeniesieniu prawa. Sprawdź zakres prawa do programu lub marki.
Mam uchwałę o dokapitalizowaniu

Co spółka faktycznie otrzymała?

  • Na konto wpłynęły pieniądze. Zapisz datę uznania rachunku, kwotę dostępną do wydania i podstawę wpłaty. Przy pożyczce dopisz termin zwrotu. Porównaj wpłatę na udziały, agio i pożyczkę.
  • Wniesiono aport, rozliczono dług albo wpłata jest dopiero obiecana. Sprawdź odpowiednio dokument przeniesienia prawa, dokument rozliczenia długu albo warunki przyszłego przelewu. Przelicz najbliższe płatności na podstawie dostępnej gotówki. Uzgodnij kapitał z dokumentami wkładu.
Mam pismo dotyczące niezłożenia wniosku o upadłość

Czy ustalono już datę wystąpienia podstawy upadłości?

  • Data jest sporna lub opiera się tylko na rocznym bilansie. Odtwórz miesięczne rozrachunki, terminy, stan majątku i rzeczywiste wpływy. Zaznacz, z jakiego dowodu wynika proponowana data. Porównaj podstawę płynnościową i majątkową.
  • Wskazano konkretną datę i osobę. Na jednej osi zaznacz okres pełnienia funkcji, ustawowy termin, dokumenty dostępne tej osobie i jej działania. Przy piśmie procesowym odrębnie sprawdź termin odpowiedzi. Ułóż dokumenty do oceny art. 586.

Co oznacza 500 000 zł kapitału zakładowego w KRS?

W spółce z o.o. kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Ustawowe minimum wynosi 5 000 zł, a wartość nominalna udziału co najmniej 50 zł (art. 154 k.s.h.). Przy rejestracji albo podwyższeniu ustala się, jakie wkłady mają pokryć udziały. Później spółka prowadzi działalność. Może kupić towar, zapłacić pracownikom, wykonać usługę albo ponieść stratę. Sama zmiana salda rachunku nie zmienia automatycznie wysokości kapitału wpisanego do rejestru. Dlatego sprawdzenie historycznej wpłaty i odczyt bieżącego wyciągu odpowiadają na dwa odrębne pytania.

Przykład modelowy. Wspólnicy wnieśli 500 000 zł. Spółka kupiła maszynę za 320 000 zł, nabyła materiały za 120 000 zł i zapłaciła 60 000 zł za wykonane usługi. Na rachunku z tej wpłaty zostało zero. W ewidencji są maszyna i niewykorzystana część materiałów. Jeśli na dzień egzekucji maszyna wciąż istnieje, trzeba ją zidentyfikować i oszacować wartość możliwą do uzyskania. Dodanie do tego wyniku pierwotnych 500 000 zł policzyłoby ten sam wkład drugi raz.

Odwróć sytuację. Spółka z kapitałem 5 000 zł przez lata pozostawiała zyski w firmie i ma nieobciążoną nieruchomość. Przy długu 80 000 zł pytanie wierzyciela dotyczy tego, czy z nieruchomości można uzyskać zapłatę. Różnica między 5 000 a 80 000 zł nie jest kwotą przypadającą automatycznie do zapłaty członkowi zarządu. Spółka odpowiada za własne zobowiązania swoim majątkiem. Odpowiedzialność wspólnika wyłącznie z racji posiadania udziałów i odpowiedzialność tej samej osoby pełniącej funkcję członka zarządu trzeba oceniać oddzielnie.

Liczba w dokumentachCo wyrażaJaki drugi dokument otworzyć
Kapitał zakładowy w odpisie KRSWysokość zarejestrowanego kapitałuUmowa spółki, dokumenty objęcia udziałów, dowód wniesienia wkładu
Kapitał własny w bilansieWielkość zależną także od wyników i innych pozycji kapitałowychZestawienie zmian w kapitale oraz bilans za właściwy okres
Wartość bilansowa środka trwałegoKwotę wykazaną według zasad rachunkowości na dzień bilansowyKarta środka, dowód tytułu do rzeczy, oględziny i aktualne porównanie cen
Suma ubezpieczeniaParametr polisy dotyczącej wskazanego ryzykaZakres ubezpieczenia, warunki wypłaty, dokumentacja zdarzenia
Cena sprzedaży albo wpływWynik konkretnej transakcji albo jego wykonanieUmowa sprzedaży, faktura, wyciąg i rozliczenie obciążeń

Kapitał wpłacony, wkład obiecany i aport

Gdy księga pokazuje kapitał, a brakuje wyciągu potwierdzającego wpłatę, zacznij od ustalenia trybu utworzenia spółki lub podwyższenia kapitału. Poszukaj dowodu pokrycia, dokumentu przenoszącego prawo, daty i sposobu wykonania. Brak kartki w segregatorze może oznaczać brak dokumentacji albo niewykonanie świadczenia. Te dwie sytuacje mają odmienne skutki. Jeżeli spółce przysługuje wymagalne roszczenie o wkład, w wykazie majątku bada się roszczenie wobec konkretnej osoby oraz możliwość jego realizacji. Nie wolno jednocześnie ujmować tego roszczenia i gotówki, której spółka jeszcze nie otrzymała.

Przy aporcie prześledź drogę jednej rzeczy lub jednego prawa. Jeżeli wspólnik objął udziały za linię produkcyjną, porównaj opis aportu, numery maszyn, dokument przeniesienia, protokół wydania oraz stan obciążeń. Jeśli wniósł prawa do programu, sprawdź zakres praw, które wcześniej sam nabył. Gdy wartość wkładu niepieniężnego znacznie zawyżono względem jego wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, pojawia się odrębne zagadnienie wyrównania brakującej wartości spółce z art. 175 k.s.h. Późniejszy spadek cen urządzeń nie dowodzi sam w sobie pierwotnego zawyżenia. W sprawie z art. 299 należy ponadto zapytać, czy istniejące roszczenie o wyrównanie dawało się rzeczywiście odzyskać.

Jedna spółka, dwaj dostawcy. Co zmieniają wpłata wspólnika i zastaw na prasie?

Linia formowania paneli
Prześledź podział ceny prasy pomiędzy wierzycieli · Fot. Homa Appliances / Unsplash

Przykład modelowy. Dostawca stali ma do odzyskania 80 000 zł za lutową dostawę. Dostawca lakieru żąda 24 000 zł za zamówienie przyjęte w maju. Obaj wskazują tę samą spółkę i tę samą prasę. W aktach pierwszego najważniejsze będzie wyliczenie, ile mógł odzyskać z istniejącego majątku. W aktach drugiego dochodzi wcześniejsze pytanie: czy przy właściwej reakcji zarządu spółka w ogóle zamówiłaby lakier?

31 marca. Bilans pokazuje stratę, wspólnik deklaruje pomoc

Kapitał zakładowy wynosi 500 000 zł, zapasowy 40 000 zł, a kapitałów rezerwowych brak. Bilans sporządzony przez zarząd 8 kwietnia na dzień 31 marca wykazuje 306 000 zł straty. Próg z art. 233 § 1 wynosi 290 000 zł (250 000 + 40 000). Strata przewyższa go o 16 000 zł. Do akt włóż ten bilans i dowód niezwłocznego zwołania zgromadzenia. Na zgromadzeniu warto pokazać również, ile gotówki potrzeba przed najbliższą wypłatą. Nawet jednomyślna decyzja o dalszym istnieniu spółki nie dostarczy środków na tę wypłatę. Art. 233 § 1 k.s.h.

12 kwietnia. Ile z obiecanych 150 000 zł można wydać?

Na otwarciu dnia spółka ma 18 000 zł. Poza długiem za stal do końca dnia przypada 96 000 zł innych, wcześniej uzgodnionych płatności. Wspólnik zadeklarował pożyczkę 150 000 zł, ale do 12 kwietnia przelał 50 000 zł. Przy założeniu, że cała wpłata jest dostępna, spółka ma 68 000 zł. Do samych płatności na 96 000 zł brakuje 28 000 zł. Po doliczeniu wymagalnych 80 000 zł za stal łączny niedobór wynosi 108 000 zł. Pozostałe zadeklarowane 100 000 zł wpisz do wariantu warunkowego. Nawet jego pełna realizacja zostawiłaby 8 000 zł niedoboru przy tych założeniach.

To bilans jednego dnia. Aby ustalić, kiedy nastąpiła utrata zdolności wykonywania wymagalnych zobowiązań, odtwórz także wcześniejsze tygodnie, terminy uzgodnione z wierzycielami, dostępne finansowanie i historię wykonanych płatności. Dołącz umowę pożyczki i ustal termin jej zwrotu. Przelew pożyczki zwiększa zasoby gotówki oraz tworzy obowiązek jej zwrotu. Pozostawienie 500 000 zł kapitału w KRS nie zmienia żadnej z tych dwóch pozycji. Jak ustalać datę powstania podstawy upadłości.

Maj. Nowy członek zarządu przyjmuje kolejne zamówienie

Załóżmy, że 4 maja funkcję obejmuje nowy członek zarządu, a 7 maja w imieniu spółki przyjmuje ofertę dostawy lakieru za 24 000 zł. Wierzyciel przedstawia przyjętą ofertę i dowód dostawy. Pozwany przedstawia późniejszy spis pokazujący, że na koszty upadłości już wtedy mogło zabraknąć pieniędzy. Trzeba rozdzielić dwa ustalenia. Czy 4 maja spółka rzeczywiście była już niewypłacalna? Czy podstawa długu wobec dostawcy lakieru powstała po objęciu funkcji? Sprawdź zamówienie, ewentualną wcześniejszą umowę i zasady przyjmowania dostaw. Data faktury nie zastąpi tych dokumentów.

Gdy pozew obejmuje kilka dostaw, rozpisz każdą fakturę obok zamówienia i okresu pełnienia funkcji.

Jeżeli oba ustalenia odpowiadają sytuacji rozpatrzonej w uchwale III CZP 65/17, argument o braku majątku na koszty upadłości sam nie uwalnia od odpowiedzialności za nowy dług. Oddzielnie trzeba ocenić lutową dostawę i okres sprawowania funkcji przez każdą pozwaną osobę. Uchwała SN z 1 grudnia 2017 r. wraz z uzasadnieniem (PDF).

Wrzesień. Prasę sprzedano za 180 000 zł. Ile otrzymał dostawca stali?

Na potrzeby obliczenia przyjmijmy zakończony podział ceny i kwoty potwierdzone w aktach. Każdy wiersz da się sprawdzić w innym dokumencie.

Rozliczenie ceny prasy w przykładzie modelowym
PozycjaKwotaDowód do sprawdzenia
Cena uzyskana i zapłacona180 000 złProtokół sprzedaży i potwierdzenie zapłaty
Koszty uwzględnione w podziale12 000 złRozliczenie kosztów w aktach
Kwota przyznana bankowi z pierwszeństwem138 000 złDokument zastawu, aktualne saldo wierzytelności i rozliczenie podziału
Pozostało dla dalszych wierzycieli30 000 zł180 000 − 12 000 − 138 000
Z tej puli wypłacono dostawcy stali12 000 złPlan podziału i potwierdzenie przekazania kwoty

Jeżeli całe wypłacone 12 000 zł zaliczono na kapitał faktury za stal, pozostaje 68 000 zł kapitału. Gdyby wypłata obejmowała odsetki lub koszty, trzeba użyć rzeczywistego zaliczenia. Wrześniowy podział potwierdza wynik sprzedaży w tej dacie. Jeżeli pozwany twierdzi, że przy wcześniejszym zgłoszeniu upadłości dostawca uzyskałby identyczną kwotę, musi odtworzyć wcześniejszy stan. W szczególności: jaka była wtedy kondycja prasy, ile wynosiło zabezpieczone zadłużenie, kto jeszcze uczestniczyłby w podziale i ile kosztowałoby postępowanie? Porównaj warianty zaspokojenia konkretnego wierzyciela.

Co z tego materiału ma znaczenie dla art. 586?

Przypnij do osi czasu trzy dokumenty: bilans otrzymany przez poprzedni zarząd, wyciąg potwierdzający kwietniową wpłatę oraz wykaz zobowiązań faktycznie przekazany następcy 4 maja. Przy każdym odnotuj, kto i kiedy mógł poznać jego treść. Potem oznacz dzień wystąpienia podstawy upadłości, dowody na tę datę, termin ustawowy i okres pełnienia funkcji. Dopiero na takim materiale można analizować zachowanie i zamiar konkretnej osoby. Wrześniowy wynik sprzedaży prasy sam nie odpowiada na pytanie, co członek zarządu wiedział w maju. Jak przygotować dokumenty do oceny z art. 586.

Jeden bilans, trzy różne oceny prawne

Przepis dla spółki z o.o.Kto i co oceniaMoment i wynik
Art. 233 § 1 k.s.h.Zarząd odczytuje stratę z bilansu i porównuje ją z ustawowym progiemPrzekroczenie progu rodzi obowiązek niezwłocznego zwołania zgromadzenia w sprawie dalszego istnienia spółki
Art. 299 k.s.h.Wierzyciel wykazuje podstawy roszczenia wobec członka zarządu. Pozwany może wykazywać okoliczności z § 2Istotne są m.in. okres istnienia podstawy długu, wynik egzekucji i właściwy czas reakcji
Art. 586 k.s.h.W postępowaniu karnym ocenia się zachowanie konkretnego członka zarządu albo likwidatoraTrzeba ustalić podstawy upadłości, obowiązek, czas zaniechania i stronę podmiotową

Uchwała wspólników o dalszym istnieniu spółki ma znaczenie dla pierwszego wiersza. Nie przesuwa sama przez się terminu z prawa upadłościowego. Postanowienie o umorzeniu egzekucji może być istotnym dowodem w drugim wierszu. Samo w sobie nie pokazuje, co kilka miesięcy wcześniej wiedział konkretny członek zarządu. W trzecim wierszu oskarżenie musi wykazać znamiona czynu. Cywilnych reguł dowodzenia okoliczności uwalniających z art. 299 § 2 nie przenosi się do sprawy karnej. Kodeks spółek handlowych, zwłaszcza art. 151, 154, 175, 233, 299 i 586.

Jak policzyć próg z art. 233 k.s.h. i co zrobić z wynikiem?

Kalkulator
Sprawdź, jak odpis 50 000 zł zmienia wynik testu straty · Fot. Jakub Żerdzicki / Unsplash

Jeżeli po objęciu funkcji brakuje podpisanego bilansu lub dokumentów za poprzedni rok, wpisz braki do protokołu przejęcia i wskaż osoby, od których odzyskasz pliki.

Z bilansu sporządzonego przez zarząd przepisz cztery liczby: stratę, kapitał zapasowy, kapitały rezerwowe i kapitał zakładowy. Dodaj zapasowy i rezerwowe oraz połowę zakładowego. Ustawodawca używa słowa „przewyższającą”. Granica i jej przekroczenie mają zatem różne znaczenie. W dokumentacji zapisz dzień bilansowy, datę sporządzenia zestawienia oraz to, który dokument wzięto do obliczeń. Przy niejednoznacznej prezentacji strat z kilku lat poproś księgowość o uzgodnienie pozycji, zanim zarząd wyciągnie wniosek z pojedynczej rubryki rachunku wyników.

Przykład modelowy. Kapitał zakładowy wynosi 400 000 zł, zapasowy 60 000 zł, rezerwowe 20 000 zł. Próg wynosi 280 000 zł. Strata 275 000 zł jest niższa o 5 000 zł. Strata 280 000 zł równa się progowi. Strata 287 000 zł przewyższa go o 7 000 zł. Przy ostatnim wariancie zarząd ma niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Zachowaj bilans, wyliczenie, dokumenty zwołania i protokół. Każdy dokument potwierdza inny etap wykonania obowiązku.

Spółka ma majątek, ale nie płaci faktur. Jak ustalić datę niewypłacalności?

Prawo upadłościowe posługuje się własnymi przesłankami. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Opóźnienie przekraczające trzy miesiące uruchamia ustawowe domniemanie utraty tej zdolności. Data przekroczenia trzech miesięcy nie jest uniwersalnym początkiem niewypłacalności. W konkretnej sprawie utrata zdolności mogła wystąpić wcześniej. Jedna wstrzymana płatność wymaga sprawdzenia przyczyny: spółka mogła kwestionować jakość dostawy, pomylić rachunek albo rzeczywiście nie mieć środków. Potrzebne są dane o pozostałych płatnościach i trwałości problemu.

Czekasz na transzę finansowania? Policz środki dostępne na najbliższą wypłatę.

Dla spółki z o.o. istnieje także podstawa majątkowa. Zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące. W art. 11 ust. 3 do 5 Prawa upadłościowego ustawodawca wskazuje korekty i odrębne domniemanie bilansowe. Badając wartość majątku, trzeba uwzględnić wyłączenia dotyczące m.in. składników niewchodzących do masy. Po stronie zobowiązań znaczenie mają m.in. zobowiązania przyszłe i określone ustawą zobowiązania wobec wspólników. Księgowy ujemny kapitał własny na jeden dzień nie wykonuje tego testu. Dodatni wynik jednego testu nie usuwa obowiązku zbadania drugiego.

Co do zasady art. 21 Prawa upadłościowego wyznacza 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Obowiązek obejmuje osoby uprawnione do prowadzenia spraw i reprezentacji według reguł tego przepisu. Rozpoczęcie liczenia od daty zatwierdzenia sprawozdania albo od dnia, w którym windykator zadzwonił do prezesa, wymagałoby wykazania, że właśnie wtedy rzeczywiście wystąpiła podstawa. Dla historycznego zdarzenia ustal stan prawa i przepisy przejściowe. Przy bieżącym kryzysie działaj równolegle: odzyskiwanie pełnej księgowości nie zatrzymuje biegu terminu. Prawo upadłościowe, art. 10, 11 i 21.

Model dwóch spółek z tym samym kapitałem

Obie mają po 400 000 zł kapitału zakładowego. Pierwsza wykazała stratę ponad próg art. 233, lecz ma 310 000 zł dostępnej gotówki i 120 000 zł wymagalnych płatności. W przedstawionym wycinku jest pokrycie tych płatności, a obowiązek zwołania zgromadzenia trzeba nadal wykonać. Druga ma zysk i 900 000 zł należności, ale jej największy odbiorca odmawia zapłaty, rachunek pokazuje 12 000 zł, a od miesięcy narastają nieopłacone wynagrodzenia i faktury. W tej spółce zarząd musi pilnie ustalić rzeczywistą zdolność do płacenia, choć wynik księgowy wygląda korzystnie. W żadnej nie da się ustalić winy konkretnej osoby na podstawie jednej fotografii bilansu.

Art. 299 § 1. Czy ze wskazanego majątku można było odzyskać tę należność?

Punktem wyjścia jest zobowiązanie spółki i bezskuteczność egzekucji przeciwko niej. Co do zasady wierzyciel przedstawia tytuł przeciwko spółce, rozliczenie należności i dowody wyniku egzekucji. Ustala również związek pozwanego z okresem istotnym dla zobowiązania. W wyjątkowych układach procesowych znaczenie mają odrębne reguły dotyczące tytułu i możliwości kwestionowania wierzytelności. Ten hub służy ustaleniom majątkowym. Jeśli spór dotyczy pierwszeństwa daty zamówienia, dostawy lub faktury, zacznij od pytań do pozwu w centrum odpowiedzialności zarządu.

Komornik zwrócił część zaliczki? Sprawdź koszty ujęte w pozwie.

Postanowienie kończące egzekucję przeczytaj wraz z uzasadnieniem. Przepis będący podstawą umorzenia, wskazana przyczyna, data ostatniej czynności i odpowiedzi banków mówią więcej niż sam nagłówek „umorzenie”. Sprawdź, czy sprawę zakończono z powodu braku majątku dającego widoki zaspokojenia czy z innej przyczyny. Oddziel saldo wykonawcze od całego długu księgowego. Papier z innej sprawy może dostarczyć informacji o nieruchomości albo pojeździe. Trzeba jednak pokazać, jak to ustalenie przekłada się na szansę odzyskania właśnie tej wierzytelności.

Członek zarządu, który wskazuje przeoczoną maszynę, powinien umieć odpowiedzieć na kilka pytań naraz. Gdzie stała? Kto był właścicielem? Czy miała numer seryjny i była dostępna dla oględzin? Czy bank miał zastaw, a leasingodawca prawo własności? Ile zostałoby po kosztach i prawach innych osób? Jeżeli jedynym dowodem jest karta środka trwałego sprzed czterech lat, zaznacz brakujące ogniwa. Dla wierzyciela równie istotna jest odpowiedź, dlaczego konkretna rzecz nie dawała zaspokojenia. Pusta odpowiedź z jednego banku może być ważną informacją, ale przy znanej nieruchomości wymaga uzupełnienia.

Technika dowodowa: ustal trzy daty dla jednego składnika. U dołu karty wpisz stan na moment badany dla niewypłacalności, stan podczas egzekucji oraz stan dzisiejszy. Każdą rozbieżność połącz z dowodem zmiany. Jeżeli maszynę sprzedano przed zajęciem, w dacie wcześniejszej mogła być aktywem rzeczowym, a w późniejszej pozostawała już wierzytelność o cenę lub środki z przelewu. Jeśli cena była zapłacona, poszukaj jej w przepływach spółki. Taki zapis pozwala uniknąć podwójnego liczenia i wychwycić rzeczywiście niewyjaśniony odpływ.

Środki trwałe, zapasy i hale. Jak przejść od ewidencji do ceny możliwej do odzyskania?

Rozładunek skrzynek z samochodu ciężarowego
Sprawdź, jak udokumentować własność i dostępność pojazdu · Fot. Jerry Wei / Unsplash

Maszyna na własność, cudza obrabiarka i linia złożona z kilku urządzeń

Weź kartę inwentarzową do hali i porównaj ją z tabliczką znamionową. Jedna pozycja „linia lakiernicza” może obejmować własny tunel suszący, wynajęty kompresor i osprzęt dostawcy. Dopóki nie rozdzielisz tych elementów, cena całej sprawnej linii będzie mylącym punktem wyjścia. Ustal, czy po demontażu własna część działa samodzielnie. Jeśli do uruchomienia niezbędne jest oprogramowanie serwisowe, sprawdź, czy nabywca będzie mógł z niego korzystać. Sam protokół odbioru nie rozstrzyga wszystkich tych praw.

Przykład modelowy. W ewidencji pozostaje prasa o wartości netto 260 000 zł. Dwie oferty dotyczą maszyn gotowych do pracy u sprzedającego i wynoszą 190 000 oraz 205 000 zł. Oferta dotycząca tej konkretnej prasy wynosi 165 000 zł, pod warunkiem próby technicznej. Wariant zakłada 15 000 zł wydatków na przygotowanie i demontaż po stronie sprzedającego. Do dalszego rozliczenia zostaje 150 000 zł przed podatkami, kosztami postępowania i prawami osób trzecich. Jeśli oferta 165 000 zł już uwzględnia demontaż po stronie kupującego, ponowne odjęcie 15 000 zł zaniża wynik. Przepisz do tabeli warunki każdej oferty, okres jej ważności i osobę, która ją złożyła.

Hala z hipoteką w majątku spółki. Ile z ceny sprzedaży może odzyskać wierzyciel?

Jeżeli hala należy do innej spółki, a finansujący dopisał hipotekę do projektu umowy, porównaj obie wersje projektu i sprawdź, czyja zgoda obejmuje nowe zabezpieczenie.

Najpierw potwierdź właściciela i udział, następnie przejrzyj prawa i roszczenia, hipoteki i wzmianki. Historyczny stan księgi przydaje się, kiedy obecny wpis pochodzi już po sprzedaży. Numer działki z operatu porównaj z numerem nieruchomości używanej przez spółkę. W grupach rodzinnych podobna nazwa właściciela i najemcy łatwo prowadzi do błędnego włączenia cudzej hali do majątku spółki operacyjnej. Gdy należy do niej udział, porównaj rynek dla udziału z rynkiem dla całej hali. Pomnożenie wartości hali przez ułamek daje tylko roboczy punkt wyjścia.

Przykład modelowy. Sprzedaż daje 1 200 000 zł. Dla uproszczenia 80 000 zł pochłaniają uwzględnione koszty, a 900 000 zł trafia zgodnie z przyjętym pierwszeństwem na spłatę zabezpieczonego kredytu. Pozostaje 220 000 zł do dalszego podziału. W księdze wpisano hipotekę do 1 600 000 zł. Użycie tej ostatniej kwoty zamiast rzeczywistego uzgodnionego salda wyzerowałoby model. W drugą stronę, pominięcie odsetek lub innego wierzyciela korzystającego z pierwszeństwa mogłoby zawyżyć pulę. Żądaj zestawienia wierzytelności na datę podziału i podstawy każdego pierwszeństwa. Wynik 220 000 zł nie jest jeszcze kwotą dla powoda.

W egzekucji cywilnej sprawdź właściwe zasady podziału sumy uzyskanej z egzekucji, w szczególności art. 1025 i nast. k.p.c. W upadłości odtwórz właściwe przepisy o likwidacji i oddzielnym planie podziału, w tym art. 336 i 345 Prawa upadłościowego. Nie przenoś tabeli podziału z jednego trybu do drugiego. Jeśli cena pochodzi z umowy dobrowolnej sprzedaży, zbadaj osobno uzgodnioną wypłatę do banku, warunki zwolnienia zabezpieczenia i środki faktycznie otrzymane przez spółkę. Dokumenty dotyczące zajęcia, oszacowania i sprzedaży nieruchomości.

Materiały, produkcja w toku, towary z zastrzeżeniem własności

Protokół spisu potwierdza, że coś znajdowało się w magazynie. Żeby policzyć odzysk, połącz partię z właścicielem, datą przyjęcia, stanem i odbiorcą. Opakowania klienta, surowce powierzone do obróbki i zapas konsygnacyjny wymagają wyodrębnienia. Przy zastrzeżeniu własności sprawdź konkretną umowę, datę, formę, skuteczność wobec osób trzecich oraz wykonanie warunku zapłaty. Jedna adnotacja na późniejszej fakturze nie zamyka analizy. Produkcja w toku bywa warta mniej niż materiały i robocizna, zwłaszcza jeśli tylko jeden klient może użyć wyrobu.

Przykład modelowy. Spis wykazuje 1 000 kompletów części po koszcie 160 zł, razem 160 000 zł. Z tego 300 kompletów powierzono przez klienta, a 200 własnych wymaga naprawy. Na 500 sprawnych własnych sztuk zainteresowany oferuje po 120 zł. Na uszkodzone, bez naprawy, jest oferta po 30 zł. Otrzymujesz 60 000 zł plus 6 000 zł. Jeżeli pakowanie i transport kosztują spółkę 4 000 zł, wariant daje 62 000 zł przed innymi obciążeniami. Jeśli naprawa ma podnieść wartość partii, potrzebny jest koszt naprawy, termin, wynik kontroli jakości i oferta na naprawiony towar. Prognozowanej poprawy nie dodawaj do ceny za uszkodzone sztuki.

Wartości niematerialne i prawne spółki. Czy program, znak lub domena mają wartość dla wierzyciela?

Szafa sterownicza
Sprawdź, jak przygotować prawa do programu do wyceny · Fot. İsmail Enes Ayhan / Unsplash

Wartości niematerialne wymagają dwóch odrębnych ustaleń. Pierwsze dotyczy istnienia i treści prawa, drugie możliwości zamiany tego prawa na wpływ. W księgach może być wykazana amortyzowana licencja, która daje spółce możliwość korzystania z programu we własnej działalności. Nabywca przedsiębiorstwa może potrzebować odrębnej zgody dostawcy. Z kolei zarejestrowany znak, którego spółka nie ujmuje jako kupionej wartości niematerialnej, może mieć rynek. Znak zapisany w prezentacji jako „nasza marka” może też należeć do wspólnika i być udostępniony spółce tylko do używania. Zacznij od wskazania prawa, jego właściciela i dokumentu, z którego wynika ten stan.

PozycjaCo ustalić przed wycenąNajczęstsza korekta
Program napisany przez zewnętrznych wykonawcówKto stworzył poszczególne moduły, na jakiej podstawie spółka nabyła prawa lub licencję, co obejmuje umowaOddziel kod własny, komponenty na licencjach osób trzecich i zależności od usług zewnętrznych
Znak towarowyUprawniony, zakres i terytorium ochrony, aktualny stan rejestru, obciążenia, licencje i sporyUstal, czy wycena obejmuje sam znak, czy znak wraz z dystrybucją, personelem i klientami
Domena internetowaAbonent, zasady operatora, termin odnowienia, możliwość przeniesienia praw z umowyOddziel domenę od treści strony, praw do zdjęć, kont reklamowych i sklepu
Know-how produkcyjneJakie informacje istnieją w utrwalonej postaci, kto jest uprawniony do ich wykorzystania, jakie obowiązują ograniczeniaKoszt odtworzenia instrukcji nie jest ofertą nabycia dokumentacji
Baza odbiorcówTytuł do bazy, tajemnica przedsiębiorstwa, ograniczenia umowne i zasady przetwarzania danychPrzed wyceną zbadaj zgodność planowanego wykorzystania. Nie zakładaj swobodnej sprzedaży danych klientów
Patent lub prawo ochronneNumer, uprawniony, czas ochrony, opłaty, wpisy o zajęciu i obciążeniachDo zajęcia prawa rejestrowego dobierz właściwy tryb i rejestr, zob. art. 910¹ k.p.c.

Przykład modelowy. W bilansie widnieje 480 000 zł nakładów na system obsługi zamówień. Firma informatyczna oferuje 110 000 zł za prawa i dokumentację pod trzema warunkami: spółka wykaże prawa do kluczowych modułów, przekaże działającą wersję oraz zapewni zgodne z umowami wydanie dokumentacji. Koszt przygotowania wydania wyniesie 18 000 zł. W wariancie spełnienia warunków zostaje 92 000 zł przed podatkami i kosztami postępowania. Bez dokumentu dotyczącego jednego modułu nabywca odmawia złożenia wiążącej oferty. W tabeli wpisz „wartość niepotwierdzona” z przyczyną i odpowiedzialnym za wyjaśnienie. Ani 480 000 zł, ani zero nie wynika automatycznie z tego braku.

Należność od odbiorcy: 200 000 zł na fakturze, ile w majątku?

Telefon i długopis przy dokumentach
Zobacz, jak odzyskana należność zmienia wyliczenie szkody · Fot. Kelly Sikkema / Unsplash

Oznacz dłużnika, podstawę świadczenia, termin, ewentualną cesję lub zajęcie oraz stan sporu. Potwierdzenie salda z grudnia i późniejsza reklamacja mogą być prawdziwe równocześnie. Odpowiedź, ile można odzyskać, zależy m.in. od tego, czy reklamacja dotyczy całości, czy jednej partii, jakie dowody ma spółka i czy sam dłużnik dysponuje majątkiem. Informacja „należność przeterminowana” ma za małą rozdzielczość. Rozdziel uznane saldo, część kwestionowaną i część już rozliczoną. Wskazanie dłużnika z adresem, dokumentami i terminem jest silniejsze niż długa lista numerów kont księgowych.

Przykład modelowy. Faktura wynosi 200 000 zł. Do dnia analizy wpłynęło 50 000 zł, a odbiorca kwestionuje jakość partii za 40 000 zł. Oświadcza, że zaakceptował 110 000 zł pozostałej ceny. Sprawdź, czy odbiorca potwierdza także termin przelewu, czy środki nie zostały objęte cesją na bank i czy spółka może nimi dysponować. W wariancie pełnej zapłaty części uznanej i braku rozstrzygnięcia sporu wykazujesz 110 000 zł oczekiwanego wpływu i 40 000 zł pozycji spornej. Pierwsze 50 000 zł prześledź na rachunku. Jeśli wydano je na pensje, kwota nie wraca do majątku tylko dlatego, że pierwotna faktura nadal jest w aktach.

Podwyższenie kapitału, agio, pożyczka i konwersja. Co zmienia się w dniu płatności?

Jeśli zamiast wpłaty wspólnika rozważasz nowy kredyt, policz, ile z finansowania zostanie na zamówienie po potrąceniu prowizji i spłacie starego kredytu.

Operacja modelowaGotówka spółkiCo wnosi do analizy
Objęcie udziałów za gotówkę z agioWpływ po wykonaniu przelewuCzęść nominalna trafia na kapitał zakładowy, nadwyżka ponad wartość nominalną udziałów na zapasowy. W kasie każdą złotówkę licz raz
Wniesienie maszyny aportemBrak wpływu pieniędzy przy samym przeniesieniu rzeczySprawdź zdolność dzięki maszynie do produkcji lub jej sprzedaży oraz czas i koszt zamiany na pieniądze
Pożyczka wspólnika wypłacona spółceWpływ po zaksięgowaniu przelewuPojawiają się również obowiązki wynikające z umowy. Zbadaj termin zwrotu oraz ustawowe reguły dla danego testu upadłościowego
Konwersja istniejącego długu na udziałyW wariancie czysto rozliczeniowym brak nowego przelewuUstal, kiedy i w jakiej wysokości wygasł dług oraz czy po tej zmianie zostaną środki na najbliższe wypłaty
Sprzedaż udziałów dotychczasowego wspólnikaCena zwykle trafia do sprzedającego zgodnie z umowąSprawdź rachunek odbiorcy. Przelew ceny udziałów do wspólnika nie finansuje automatycznie spółki

Przykład modelowy. W piątek spółka musi zapłacić 180 000 zł i ma 25 000 zł. Wspólnik wnosi przelewem 200 000 zł, z czego 20 000 zł przypada na wartość nominalną obejmowanych udziałów, a 180 000 zł na agio. Wariant zakłada skuteczne wykonanie czynności i możliwość wydania całości wpływu. Po płatnościach zostaje 45 000 zł. W alternatywie wspólnik rozlicza istniejącą wierzytelność 200 000 zł w ramach konwersji. Jeżeli nie ma dodatkowego przelewu i piątkowe płatności dotyczą innych wierzycieli, nadal brakuje 155 000 zł. Dług wobec wspólnika mógł się zmniejszyć, ale to nie opłaciło piątkowych faktur.

W protokole rozdziel dzień uchwały, objęcia udziałów, wykonania wkładu i wpisu podwyższenia do rejestru. Każda data może być inna. Do modelu gotówkowego wpisz faktyczny dzień, od którego spółka może korzystać ze środków. Do oceny skutków korporacyjnych zbadaj dokumenty i przepisy właściwe dla danego trybu. Jeżeli przelew jest odwołalną deklaracją inwestora albo zależy od zgody banku, w wariancie bazowym pokaż kwotę potwierdzoną i wariant warunkowy. Uchwała podjęta po czasie nie rekonstruuje wstecz gotówki ani zdolności do płacenia w dniu, w którym rozważano wniosek upadłościowy.

Art. 299 § 2. Jak obliczyć różnicę w zaspokojeniu konkretnego wierzyciela?

Kiedy pozwany podnosi brak szkody, ustal z pełnomocnikiem właściwą datę porównania i właściwą podstawę obrony. Art. 299 § 2 wymienia także m.in. zgłoszenie wniosku we właściwym czasie, wskazane w przepisie rozstrzygnięcia restrukturyzacyjne i brak winy w niezgłoszeniu wniosku. Każda z tych okoliczności wymaga własnych dowodów. Przy braku szkody analizuje się sytuację danego wierzyciela w scenariuszu właściwej reakcji oraz to, co rzeczywiście odzyskał. Trzeba sprawdzić także, czy w tym scenariuszu jego wierzytelność w ogóle by powstała. Porównanie dwóch sald księgowych na koniec roku to za mało.

Spółka dokonała wpłaty po dacie rozliczenia? Sprawdź, jak uzgodnić saldo.

Przykład modelowy dla długu już istniejącego. Zakładamy jeden moment odniesienia, 300 000 zł puli po rozliczeniu przyjętych kosztów, obciążeń i wierzytelności z pierwszeństwem, a także 1 000 000 zł uznanych wierzytelności o jednakowym pierwszeństwie. W tej sumie mieści się 100 000 zł wierzyciela A. Przy proporcjonalnym podziale A otrzymałby 30 000 zł. Jeżeli w rzeczywistości odzyskał 8 000 zł, różnica modelowa wynosi 22 000 zł. Nie jest to gotowa wysokość wyroku ani podstawa do automatycznego uznania powództwa w tej części. W sądzie znaczenie mają m.in. poprawność daty, dowody wartości i kolejności zaspokojenia oraz zakres zarzutów stron.

Założenie dla tego samego wierzyciela APula dla tej grupyHipotetyczna wypłata ARóżnica wobec odzyskanych 8 000 zł
Wariant podstawowy300 000 zł30 000 zł22 000 zł
Maszyna osiągnęłaby o 80 000 zł mniej, inne liczby bez zmian220 000 zł22 000 zł14 000 zł
Dodatkowa należność dałaby 50 000 zł netto, inne liczby bez zmian350 000 zł35 000 zł27 000 zł

W każdym wariancie podaj, czy suma wierzytelności tej grupy też się zmienia. Gdy nowy dowód zwiększa zarazem pulę i dług, popraw obie strony ułamka. Gdy A jest wierzycielem zabezpieczonym, najpierw odtwórz przysługujące mu zaspokojenie z przedmiotu zabezpieczenia, a następnie ustal zasady udziału ewentualnej reszty. Nie dziel całego majątku mechaniczną proporcją przez sumę wszystkich długów. Wniosek o opinię biegłego powinien wskazywać alternatywne dane do policzenia, a kwestie prawne, w tym kolejność przy spornym zabezpieczeniu, pozostawić do rozstrzygnięcia sądowi.

Art. 586 k.s.h. Co majątek może udowodnić w sprawie o niezłożenie wniosku?

Segregatory na regałach
Odtwórz, jakie informacje otrzymał nowy zarząd · Fot. Viktor Talashuk / Unsplash

Art. 586 dotyczy członka zarządu spółki albo likwidatora, który nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej mimo powstania warunków uzasadniających jej upadłość. Ustawa przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Dla oceny konkretnej osoby trzeba ustalić pełnioną funkcję, czas jej wykonywania, stan spółki, obowiązek i umyślność zaniechania. Bilans z wysokim kapitałem ani stwierdzenie, że księgowość prowadziło zewnętrzne biuro, nie dają jeszcze odpowiedzi. Podobnie późniejszy brak majątku nie dowodzi automatycznie, że określona osoba we wcześniejszym okresie działała umyślnie.

Przykład modelowy. W maju zarząd otrzymuje raport o niezapłaconych dostawach. Trzech odbiorców, od których zależy prognoza, potwierdza saldo. Jeden dopiero w lipcu ujawnia spór, drugi już w maju odmawia wskazania terminu, trzeci płaci regularnie. Zrekonstruuj wiedzę dostępną w maju, a potem zmiany w czerwcu i lipcu. Do informacji „prezes wiedział o problemie” potrzebny jest materiał pokazujący, o jakim problemie wiedział, jakie otrzymał dane i jak na nie reagował. Zabezpiecz oryginały raportów, daty doręczenia, decyzje i rzeczywiste wyniki podjętych działań. Późniejsze zestawienie oznacz jako opracowane później, z podaniem źródeł.

Osiem orzeczeń SN. Jak dobrać dowód do sporu o majątek spółki?

Fasada z kolumnami i zegarem
Przeczytaj omówienie wyroku o majątku odnalezionym po egzekucji · Fot. Colin Lloyd / Unsplash

Majątek odnaleziony po egzekucji · Właściwy czas na wniosek · Wyliczenie mniejszej szkody

OrzeczeniePytanie do aktGranica zastosowania
SN, V CSK 248/09Czy podstawa konkretnego zobowiązania istniała w czasie sprawowania funkcji? Zestaw zamówienie, potwierdzenie i dokument dostawy.Późniejsze wystawienie faktury nie rozstrzyga, kiedy powstała podstawa długu. Wartość majątku sprawdzasz osobno.
SN, II CSK 372/09Co naprawdę wynika z dokumentów egzekucji i czy wskazany przez pozwanego majątek pozwalał na zaspokojenie? Przygotuj dowód tytułu i dostępności rzeczy.Sam formalny koniec postępowania trzeba odczytać razem z przyczyną i okolicznościami. Sama lista aktywów również nie zamyka sporu.
SN, I CSK 96/18Kiedy wierzyciel uzyskał wystarczające informacje o niemożności odzyskania swojej należności? Zachowaj datę doręczenia zawiadomienia i wcześniejszą korespondencję.Sprawa dotyczyła również przedawnienia. Daty wiedzy wierzyciela nie należy utożsamiać z datą powstania niewypłacalności spółki.
SN, uchwała III CZP 65/17Czy osoba objęła zarząd już niewypłacalnej spółki, a kolejne długi powstały później? Zaznacz na osi czasu nowe zamówienia.W rozpatrywanej sytuacji argument o braku pieniędzy nawet na koszty upadłości nie zwalniał z odpowiedzialności za nowe długi. Nie stosuj mechanicznie modelu dywidendy upadłościowej do długu, który mógł w ogóle nie powstać.
SN, III KK 225/16Jakie dowody dotyczą świadomości i zamiaru konkretnej osoby? Zestaw informację finansową z chwilą jej uzyskania i reakcją.Sprawa karna wymaga własnych ustaleń. Rozstrzygnięcie o długu w procesie z art. 299 nie zastępuje oceny zamiaru.

Po umorzeniu egzekucji odnaleziono maszynę. Co trzeba wykazać?

W wyroku z 30 maja 2008 r. (III CSK 12/08) SN zwrócił uwagę na sytuację, w której po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji wierzyciel może jednak uzyskać zaspokojenie od spółki. Dla sporu liczy się realna możliwość odzyskania należności. Dawna karta środka trwałego pomaga odszukać maszynę, ale sama nie wyjaśnia, czy rzecz nadal należy do spółki ani ile przypadłoby wierzycielowi po sprzedaży.

Przykład modelowy. Pozwany wskazuje prasę wartą według dawnej wyceny 180 000 zł. Wierzyciel ma do odzyskania 80 000 zł. Do odpowiedzi dołącz numer seryjny, aktualne miejsce przechowywania, dokument własności, informację o zastawie i saldo zabezpieczonego długu. Jeżeli sprzedaż już nastąpiła, zamiast kolejnej wyceny odszukaj rozliczenie ceny. Wynik dla tego wierzyciela może wynosić tylko część ceny. Sprawdź przykładowy podział ceny prasy. Wyrok SN, III CSK 12/08 (PDF).

Hala nadal pracowała. Kiedy zarząd powinien był zareagować?

W wyroku z 15 marca 2018 r. (III CSK 398/16) SN powiązał ocenę właściwego czasu na zgłoszenie wniosku z ochroną możliwości choćby częściowego zaspokojenia wierzycieli. Jeżeli zarząd czekał do chwili, gdy spółka zużyła ostatni wartościowy zapas, istotne staje się pytanie, co pozostawało dla wierzycieli wcześniej. Data ostatniej sprzedaży ani dzień wyzerowania rachunku nie wyznaczają samodzielnie początku ustawowego terminu.

Dowód do przygotowania. Zestaw dwa kolejne miesięczne wykazy zaległości, historię rachunków i zmiany stanu zapasów. Przy każdej większej dostawie zapisz, czy spółka otrzymała gotówkę, czy tylko kolejną wierzytelność z odroczonym terminem płatności. Datę wystąpienia podstawy upadłości i termin ustal według przepisów właściwych dla badanego okresu. Test płynnościowy i majątkowy. Wyrok SN, III CSK 398/16 (PDF).

Czy członek zarządu może wykazać mniejszą szkodę?

W wyroku z 10 lutego 2011 r. (IV CSK 335/10) SN dopuścił częściowe uwolnienie się od odpowiedzialności przez wykazanie, w jakim zakresie wierzyciel nie poniósł szkody wskutek spóźnionego wniosku. Dla długu istniejącego już w badanej dacie przygotuj dwa wyliczenia dla tego samego wierzyciela. Pierwsze ma pokazać wypłatę przy terminowym wniosku. Drugie obejmuje rzeczywiste zaspokojenie.

Powód kupił tylko część wierzytelności? Porównaj wyrok, załącznik do cesji i pozew.

W przykładzie modelowym z wierzytelnością 100 000 zł założenia dają odpowiednio 30 000 zł i 8 000 zł. Aby obronić różnicę 22 000 zł, wskaż datę wyceny, obciążenia, koszty, kolejność zaspokojenia i sumę wierzytelności uczestniczących w tej samej grupie. Sam procent odzysku podany przez biegłego trudno sprawdzić bez tych danych. Dla nowego długu zbadaj wcześniej, czy przy terminowej reakcji w ogóle powstałby. Tego odrębnego problemu dotyczy opisana wyżej uchwała III CZP 65/17. Wyrok SN, IV CSK 335/10 (PDF).

Czego przepisy nie wyceniają za strony? Pytania do biegłego i pełnomocnika

Przepisy wyznaczają przesłanki i zasady postępowania, ale nie podają stałego rabatu od ceny maszyny, wartości każdej licencji ani liczby dni potrzebnej do odzyskania spornej kaucji. To pola oceny dowodów. W praktyce najwięcej zmienia możliwość przedstawienia konkurencyjnego rachunku z jawnymi założeniami. Zamiast zarzutu „operat jest za niski” wskaż, że rzeczoznawca porównał sprawną maszynę z urządzeniem bez sterownika, albo że koszty transportu potrącił drugi raz. Przy sporze o czynność wyprowadzającą składnik z majątku zabezpiecz dokumenty transakcji, cenę, faktyczny przepływ i podstawę zatrzymania środków. Ewentualne roszczenia o zwrot lub bezskuteczność czynności wymagają własnej analizy. Ich wartość i ściągalność też trzeba wykazać.

Zamiast ogólnego wnioskuPytanie nadające się do sprawdzenia
„Spółka była bogata”Jaką sumę na dzień X można było uzyskać ze wskazanych składników przy opisanym trybie sprzedaży?
„Księgowa zawyżyła aktywa”Której pozycji dotyczy różnica, jaki dokument był dostępny na dzień bilansowy i co zmienia korekta?
„Wierzyciel dostałby tyle samo”Ile przypadłoby mu na konkretnym poziomie pierwszeństwa w wariantach A i B oraz jakie kwoty już odzyskał?
„Firma miała wartościową markę”Kto był właścicielem prawa, jak długo trwała ochrona i jakie transakcje porównawcze dotyczą samego prawa?
„Wystarczyło sprzedać halę”Kiedy transakcja była wykonalna, kogo trzeba było spłacić, kiedy zwalniane były zabezpieczenia i kiedy pieniądze mogły trafić do spółki?

Jedna karta do akt dla obu stron

Wpisz nazwę składnika, identyfikator, właściciela, tytuł i datę sprawdzenia. Niżej podaj wartość bilansową, źródło ceny sprzedaży, koszty, pierwszeństwo i spodziewany wpływ. Dodaj kolumnę „czego nadal nie wiemy”. Przy każdej wątpliwości wskaż jeden dokument, jego dysponenta i skutek braku dla obliczenia. Przygotuj dwa wydruki: jeden dla daty istotnej dla art. 299 § 1 i drugi dla daty porównania z § 2. Przy sprawie o okres mandatu dołącz oddzielną oś zdarzeń dotyczących długu.

Najczęstsze pytania o kapitał i majątek spółki

Kapitał, strata i pieniądze na najbliższą płatność · Własność, zabezpieczenia i wartość dla wierzyciela · Zmiana zarządu, data niewypłacalności i nowe zamówienia

Kapitał, strata i pieniądze na najbliższą płatność

Czy przy kapitale 5 000 zł zarząd odpowiada najwyżej do 5 000 zł?

Art. 299 nie ustanawia takiego limitu. Trzeba ustalić zobowiązanie spółki, przesłanki odpowiedzialności konkretnej osoby oraz to, co wierzyciel już odzyskał. Jeśli członek zarządu jest wspólnikiem, w każdym piśmie ustal, z jakiej roli wierzyciel wywodzi roszczenie.

Czy strata równa połowie kapitału zawsze wymaga zwołania wspólników?

Art. 233 § 1 wymaga porównania straty z sumą kapitału zapasowego, kapitałów rezerwowych i połowy zakładowego. Sprawdź wszystkie trzy składniki. Przepis mówi o przekroczeniu progu. Równolegle oceń zdolność płacenia wymagalnych długów.

Czy bankowe potwierdzenie pokrycia kapitału sprzed pięciu lat przyda się w procesie?

Tak, pomaga odtworzyć historyczny wkład. Aby wykazać majątek dostępny później, połącz przelew z dalszym wykorzystaniem pieniędzy. Odszukaj nabyty składnik albo pokaż, na co wydano środki i jaka była sytuacja w okresie egzekucji.

Wspólnicy zgodzili się kontynuować działalność. Co zarząd ma sprawdzić następnego dnia?

Zaktualizuj płatności i dowody wykonania finansowania, na którym oparto decyzję. Jeśli inwestor miał wpłacić pieniądze, sprawdź wpływ, termin i możliwość użycia środków. Własną ocenę przesłanek upadłościowych prowadź niezależnie od głosowania wspólników.

Wspólnik zamienił 200 000 zł pożyczki na udziały. Ile z tego mogę przeznaczyć na wynagrodzenia?

Jeżeli cała operacja polegała na rozliczeniu istniejącego długu bez nowego przelewu, sama konwersja daje 0 zł dodatkowej gotówki. W przykładzie modelowym spółka ma 25 000 zł na rachunku i 180 000 zł płatności dla innych osób. Po konwersji nadal brakuje 155 000 zł. Sprawdź dokument rozliczenia długu i wyciąg z dnia wypłaty. Porównanie konwersji i wpłaty.

Po sporządzeniu bilansu wspólnik przelał pieniądze. Jak pokazać to przy obliczeniu progu straty?

Zachowaj bilans z datą, na którą go sporządzono, oraz pierwotne wyliczenie. Wpłatę pokaż osobno z datą uznania rachunku i podstawą prawną: pożyczką, dopłatą albo wkładem. Z księgowością ustal skutki dla poszczególnych pozycji kapitału w odpowiednim okresie. W sprawie obowiązku z art. 233 odtwórz również, kiedy zarząd dysponował bilansem wykazującym przekroczenie progu i jakie działania wtedy podjął. Jak policzyć próg z bilansu.

Własność, zabezpieczenia i wartość dla wierzyciela

Czy leasingowaną maszynę można wliczyć do kwoty dla wierzyciela?

Odczytaj umowę, własność i stan rozliczenia. Osobno oceń ewentualne prawa spółki z umowy, wykup i jego warunki. Cena całej maszyny należącej do leasingodawcy nie jest swobodnie dostępną pulą dłużnika.

Czy szacunek wartości przedsiębiorstwa obejmuje też znak towarowy?

Przeczytaj zakres wyceny. Jeżeli dochód uzyskiwany dzięki marce już uwzględniono w wartości działającego przedsiębiorstwa, dodanie wyceny znaku może podwoić ten sam efekt. Przy sprzedaży samych aktywów stwórz osobny scenariusz z własnymi kosztami.

Co gdy w jednej sprawie komornik umorzył egzekucję, a w drugiej sprzedał pojazd?

Odczytaj daty i identyfikatory, cenę, koszty oraz komu przekazano pieniądze. Jeżeli tytuły częściowo dotyczą tej samej należności, powiąż ją w obu aktach i zalicz wpłatę tylko raz. Porównanie dwóch egzekucji krok po kroku.

W bilansie maszyna ma wartość zero, ale nadal pracuje. Jak udokumentować jej wartość?

Spisz numer seryjny, stan techniczny i wyposażenie. Dołącz zdjęcia z datą oględzin oraz ofertę na ten egzemplarz albo ceny porównywalnych urządzeń. Ustal, kto ponosi koszt próby, demontażu i transportu. Pełna amortyzacja opisuje rozliczenie księgowe. Cenę możliwą do uzyskania na dzień istotny dla sprawy trzeba wykazać osobnymi dowodami. Wycena pracującej maszyny.

Prasę sprzedano za 180 000 zł. Dlaczego dostawca dostał tylko 12 000 zł?

W przykładzie modelowym 12 000 zł pochłonęły koszty, a bankowi przyznano 138 000 zł z pierwszeństwem. Z pozostałych 30 000 zł dostawcy stali przypadło 12 000 zł. Żeby odtworzyć własną sprawę, porównaj cenę zapłaconą przez nabywcę, dokument podziału i przelew do wierzyciela. Dopiero rozliczenie ostatniej kwoty pokaże, o ile zmalał kapitał faktury. Podział ceny prasy.

Klient zapłacił część faktury, a resztę reklamuje. Jaką kwotę wpisać do wykazu majątku?

Rozpisz jedną fakturę na kwotę otrzymaną, saldo uznane przez klienta i część sporną. Przy spornej pozycji dołącz reklamację, dowód wykonania i odpowiedź spółki. Do prognozy płatności wpisz osobno oczekiwany termin wpływu. W wycenie należności na potrzeby sporu zaznacz, jak zmieni się odzysk, jeśli reklamacja zostanie uwzględniona. Rozliczenie faktury na 200 000 zł.

Spółka korzysta z programu, ale wykonawca zachował część praw. Co przekazać osobie wyceniającej?

Przygotuj wykaz modułów i dla każdego wskaż twórcę, umowę, zakres praw spółki oraz ewentualne warunki ich przeniesienia. Opisz, czy program zadziała u kupującego bez spornego modułu. Poproś o dwa warianty wyceny, jeśli nabywca uzależnia ofertę od uzyskania dodatkowych praw. Do wariantu warunkowego dołącz warunki i koszt ich uzyskania. Jak wycenić prawa do programu.

Zmiana zarządu, data niewypłacalności i nowe zamówienia

Czy wzrost wartości działki pozwala czekać z wnioskiem o upadłość?

Prognoza wzrostu wartości wymaga osobnego sprawdzenia. Ustal, czy spółka już utraciła zdolność regulowania wymagalnych należności oraz czy zachodzi podstawa majątkowa. Okres oczekiwania na kupującego może być znacznie dłuższy niż termin wymaganej reakcji.

Czy decyzja o dokapitalizowaniu chroni przed odpowiedzialnością karną?

Znaczenie mają faktyczna sytuacja spółki, termin i zachowanie konkretnej osoby. Ustal, co i kiedy wykonano, czy finansowanie było dostępne i jak wpłynęło na zdolność płacenia. Sama zapowiedź dokapitalizowania nie rozstrzyga tych okoliczności.

Objąłem zarząd, kiedy spółka nie miała już środków. Jak rozdzielić stare faktury i nowe dostawy?

Dla każdej pozycji ustal datę objęcia funkcji, zdarzenie będące podstawą długu i dokument, który je potwierdza. Przy umowie ramowej sprawdź, czy dane zobowiązanie wynikało już z umowy, czy z późniejszego zamówienia. Uchwała SN III CZP 65/17 dotyczy nowych długów powstałych po objęciu funkcji w już niewypłacalnej spółce. W tym układzie sam brak majątku na koszty upadłości nie wystarcza do uwolnienia od odpowiedzialności. Porównaj dostawę stali i dostawę lakieru.

Komornik sprzedał maszynę we wrześniu. Czy ta cena wystarczy do oceny decyzji zarządu z maja?

Cena wrześniowa jest punktem odniesienia. Odtwórz jeszcze majowy stan urządzenia, ówczesne saldo zabezpieczonego długu i dostępne wtedy oferty. Dla oceny zachowania konkretnej osoby ustal, które z tych informacji otrzymała w maju. W aktach oznacz oddzielnie późniejszy dowód ceny oraz dokumenty dostępne zarządowi przed podjęciem decyzji. Dokumenty i daty przy ocenie art. 586.

Jak sprawdzić podstawę prawną i odtworzyć wyliczenia?

Zakres opracowania: polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jej zarząd i wierzyciel cywilny. Sekcję źródłową uzupełniono 22 listopada 2026 r. Przy sprawie historycznej otwórz w ELI wersję przepisu obowiązującą w badanym okresie. W orzeczeniu SN porównaj stan faktyczny i ustal, którego zarzutu dotyczy przywołany fragment uzasadnienia.

Strata w bilansie. Skąd pochodzi próg?
Podstawą obliczenia jest art. 233 § 1 k.s.h. Gdy wynik zmienia się po odpisie na należność, sprawdź również art. 35b ustawy o rachunkowości. Do obliczenia weź bilans z datą sporządzenia i zestawienie odpisów z tego samego okresu. Sprawdź przykład przed odpisem i po nim.
Majątek a szkoda wierzyciela. Która liczba wymaga dowodu?
W omówieniu IV CSK 335/10 podano podstawę oceny zarzutu mniejszej szkody. Kwoty w przykładzie pochodzą z modelu portalu. Żeby podstawić własne dane, potrzebujesz wartości składników na określoną datę, kosztów, kolejności zaspokojenia i potwierdzenia faktycznej wypłaty.
Niezłożenie wniosku. Jak oddzielić stan spółki od oceny zachowania osoby?
Podstawę upadłości i termin sprawdź w art. 11 i 21 Prawa upadłościowego. Przy ocenie umyślności sięgnij do uzasadnienia SN, III KK 225/16. Do osi czasu dołącz datę przekazania raportu, jego ówczesną treść oraz dowód reakcji osoby pełniącej funkcję.

Jak samodzielnie sprawdzić wynik 22 000 zł?

W przykładzie modelowym wierzyciel ma 100 000 zł należności w grupie o łącznej wartości 1 000 000 zł. Jego udział wynosi 10%. Pula dostępna dla tej grupy to 300 000 zł, więc hipotetyczna wypłata wynosi 30 000 zł. W rzeczywistości wierzyciel odzyskał 8 000 zł. Różnica wynosi 22 000 zł. Gdy 300 000 zł jest ceną całego majątku przed rozliczeniem zabezpieczeń, pierwsze działanie trzeba wykonać od nowa: ustalić pulę przypadającą tej grupie. Własny rachunek opisz datą, źródłem każdej kwoty i założeniem dotyczącym pierwszeństwa. Porównaj trzy warianty wyceny.

Przy zaległościach podatkowych lub składkowych sprawdź odrębne podstawy odpowiedzialności. Przy piśmie sądowym ustal datę doręczenia i termin reakcji niezależnie od czasu potrzebnego na wycenę. Do konsultacji przygotuj pismo z załącznikami, historię mandatu, bilans i rozrachunki z badanego okresu oraz kartę składnika o największym znaczeniu dla wyniku.

Kodeks spółek handlowych · Prawo upadłościowe · Kodeks postępowania cywilnego. Sygnatury i odsyłacze do orzeczeń podano przy pytaniach, których dotyczą. Przy sprawach historycznych sprawdź brzmienie przepisów z daty zdarzenia.

Centrum odpowiedzialności zarządu · Porównanie własności hali i sprzętu · Jak odzyskać dane z księgowości spółki · O zespole FabrykaKreatywna.Com.